Odnalezienie na obszarze wsi Witów wczesnośredniowiecznego grodziska nie jest rzeczą łatwą. Doskonale zachowany jest stożkowy nasyp późnośredniowiecznej siedziby rycerskiej w tej miejscowości, natomiast relikt starszego założenia, położony nieopodal wału przeciwpowodziowego, w dnie doliny Warty, jest niemal niewidoczny.

Zdjęcie lotnicze grodziska (fot. W. Stepień)

Witów. Zdjęcie lotnicze grodziska (fot. W. Stepień)

 

W latach 1963-1964 prowadziła tutaj badania wykopaliskowe Janina Kamińska, zaś w 1982 Tadeusz Horbacz i Zbigniew Lechowicz. W wyniku tych badań ustalono chronologię powstania warowni na IX wiek. Pozyskano także informacje dotyczące stratygrafii, zwłaszcza konstrukcji wału drewniano – ziemnego oraz materiał zabytkowy, w którym wyróżniającym się elementem, obok fragmentów naczyń ceramicznych, były groty strzał. Nie udało się natomiast wówczas w pełni określić przebiegu reliktów wału, by zrekonstruować jego kształt i rozmiary całego założenia. Nie jest wykluczone, że wzniesienie obiektu obronnego było poprzedzone funkcjonowaniem starszego założenia, także o cechach obronnych, ale o znacznie mniej rozbudowanym systemie obwarowań, ograniczonym wyłącznie do fosy – rowu.

Witów. Plan wykopów archeologicznych z lat 1963-1964 i 1982.

Witów. Plan wykopów archeologicznych z lat 1963-1964 i 1982.

W roku 2015 na grodzisku w Witowie przeprowadziliśmy komplet badań nieinwazyjnych, złożony z dwóch misji lotniczych, rozpoznania geofizycznego metodą magnetyczną i elektrooporową, badań powierzchniowych, fosforowych oraz analiz pomiarów LiDAR.

Wynik badań magnetycznych na podkładzie cieniowanego Numerycznego Modelu Terenu z pomiarów LiDAR.

Wynik badań magnetycznych na podkładzie cieniowanego Numerycznego Modelu Terenu z pomiarów LiDAR.

Zdjęcia lotnicze ujawniły niezwykle bogatą i złożoną historię kształtowania się doliny Warty w tym miejscu. Bardzo liczne tzw. wyróżniki fotointerpretacyjne, czyli ślady struktur naziemnych, czytelne z powietrza, ilustrowały liczne kopalne koryta rzeki. Były one niezwykle trudne do odróżnienia od dość wątłych pozostałości dawnej warowni.

Witów. Interpretacja wyników prospekcji geofizycznej na podkładzie cieniowanego Numerycznego Modelu Terenu z pomiarów LiDAR.

Witów. Interpretacja wyników prospekcji geofizycznej na podkładzie cieniowanego Numerycznego Modelu Terenu z pomiarów LiDAR.

Najlepsze efekty przyniosło w tym przypadku zastosowanie prospekcji geofizycznej metodą magnetyczną. Po raz pierwszy udało się bardzo precyzyjnie określić przebieg wałów grodziska. Okazało się, że był to obiekt o owalnym zarysie i rozmiarach około 50 x 88 m oraz powierzchni blisko pół hektara.

Witów. Wyniki badań fosforowych.

Witów. Wyniki badań fosforowych.

 

Literatura:

Kamińska J., Witów, [w:] Słownik Starożytności Słowiańskich 6, Wrocław, 1977, s. 506 – 507.

Kamińska J., Golczyńska A., Grodzisko w Witowie, [w:] Rozwój osadnictwa w rejonie Burzenina nad Wartą od VI do XIV wieku, red. J. Kamińska, Wrocław – Warszawa – Kraków 1970, s. 123 – 143.

Sikora J., Najstarszy horyzont wczesnośredniowiecznych obiektów grodowych w Polsce Centralnej. Próba identyfikacji i interpretacji zjawiska, [w:] Terra Barbarica. Monumenta Archaeologica Barbarica, Series Gemina, Tomus II, Łódź – Warszawa, 2010, s. 767 – 784.