Rozprza

Grodzisko ma obecnie postać stożka, zniszczonego od strony zachodniej, porośniętego gęstymi krzewami i drzewami. Stożek otaczają podmokłe łąki dna doliny Luciąży.Po badaniach A. Chmielowskiej z lat 60. XX wieku obiekt postrzegano jako założony w IX wieku i trwający aż do XIV stulecia niewielki, pierścieniowaty gródek. Jego wewnętrzna średnica miała wynosić około 18 m, otoczony był wałem, który w późniejszym okresie funkcjonowania, już w ramach państwa Piastów otoczono fosą o szerokości ok. 12 m i dodatkowym wałem zewnętrznym. W XIII wieku obiekt stał się siedzibą kasztelańską. Gródek otaczać miały osady otwarte rozłożone na czterech piaszczystych wyniesieniach, (?kępach?). W XIV wieku został on przekształcony na tzw. gródek stożkowaty ? wnętrze dziedzińca nadsypano piaskiem i gliną tworząc platformę, na której posadowiony był dwór, należący już wówczas do prywatnych właścicieli obiektu ? przedstawicieli szlacheckiego rodu Niegodziców.

DSC_8213K

Rozprza – zdjęcie lotnicze W. Stępnia.

Już analiza zdjęć lotniczych, wykonanych wiosną 2013 r. przez W. Stępnia pozwoliła na postawienie nowych pytań dotyczących formy przestrzennej obiektu. Zdjęcia ujawniły obecność bezpośrednio na południe od zewnętrznego wału drugiego członu założenia grodowego. Dalszych argumentów dostarczyły wyniki prospekcji geofizycznej oraz pomiary geodezyjne. Wskazały one istnienie silnie zniwelowanego, podkowiastego wału, który przylegał do grodu od południa, tworząc klasyczny układ dwuczłonowy.

nmt10

Numeryczny Model Terenu i plan warstwicowy (w rzucie 2D) rejonu grodziska w Rozprzy.

Kolejnym argumentem był rozrzut materiału powierzchniowego. Koncentrował się on wyłącznie na obszarze grodziska wraz z nowo odkrytym, południowym członem.

nmt6

Rozprza – numeryczny Model Terenu grodziska z graficznym przedstawieniem rozkładu materiału powierzchniowego.

Całe założenie miało powierzchnię 1,3 ha i w pełni odpowiadało rozmiarom kasztelańskich grodów dawnej prowincji łęczyckiej (później księstw łęczyckiego i sieradzkiego).

20131021_143022

Rozprza – Odwierty geologiczne

Specyfika badań nieinwazyjnych nie pozwala na pewne określenie chronologii drugiego członu grodziska. Choć analizując materiał powierzchniowy można postawić tezę, że funkcjonował on w XI-XIII wieku. Precyzyjne ustalenie chronologii obiektu będzie możliwe tylko po przeprowadzeniu badań wykopaliskowych połączonych z wykonaniem datowań bezwzględnych metodą radiowęglową i dendrochronologiczną oraz uzupełnionych o analizy paleoekologiczne.

Rozprza4

Rozprza – Mapa anomalii elektrooporowych i magnetycznych.

Niezwykle interesującym aspektem badań w Rozprzy było rozpoznanie skomplikowanego układu subkopalnych paleokoryt w dnie doliny rzeki Luciąży, w której zlokalizowano gród. Okazało się, że badania magnetyczne, zastosowane przede wszystkim dla rozpoznania struktur archeologicznych, przynoszą szereg informacji dotyczących struktur geologicznych, przydatnych dla rekonstrukcji dawnego środowiska geograficznego.

Literatura:

A. Chmielowska, 1979, Wczesnośredniowieczne grodzisko w Rękoraju, woj. Piotrkowskie, Prace i Materiały Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, Seria Archeologiczna 26, s. 67-83.

Taż, 1985, Rozprza we wczesnym i późnym średniowieczu, Prace i Materiały Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, Seria Archeologiczna 29, s. 160-205.

Zobacz też: Rozprza – badania wykopaliskowe

Jedna odpowiedź na „Rozprza