Grodzisko w Mnichowie odkryte zostało w latach 40. XX wieku przez Waldemara Chmielewskiego z Łodzi. W latach 1955 i 1961 badania wykopaliskowe przeprowadziła tutaj Janina Kamińską. W ich trakcie zaproponowano bardzo wczesną chronologię obiektu, odnosząc jego funkcjonowanie do VI – VII, „względnie VII/VIII w.”. Propozycja ta wynikała z obserwacji wczesnego materiału ceramicznego nawiązującego do ceramiki z okresu rzymskiego. W 1975 roku, uczestniczka tych badań Teresa Łaszczewska dokonała rewizji chronologii. Uznała ona, że materiał o wczesnych cechach jest śladem starszego osadnictwa z okresu rzymskiego, nie mającego jednak nic wspólnego z powstaniem grodu. Dopiero po kilku stuleciach przerwy, w IX wieku miała powstać drewniano – ziemna warownia na tym miejscu. Ostatnią akcją badawczą były podjęte już w początkach XXI wieku badania weryfikacyjne Grzegorza Teske z Kalisza.

Mnichów. Zdjęcie lotnicze grodziska (fot. W. Stępień)

Mnichów. Zdjęcie lotnicze grodziska (fot. W. Stępień)

Uznać należy, że gród rzeczywiście funkcjonował w IX – pierwszej połowie X wieku. Niski obecnie wał, wzniesiono z ziemi oraz drewna układanego w konstrukcji rusztowej. Pierwotnie miał on zapewne znacznie większą wysokość, sięgającą kilku metrów.

Mnichów. Numeryczny Model Terenu z pomiarów LiDAR w wizualizacji wielostronnego cieniowania zboczy.

Mnichów. Numeryczny Model Terenu z pomiarów LiDAR w wizualizacji wielostronnego cieniowania zboczy.

Na grodzisku wykonano kompleksowe badania nieinwazyjne, w tym rozpoznanie geofizyczne metodami magnetyczną i elektrooporową oraz rozpoznanie fosforowe, powierzchniowe, zdjęcia lotnicze i analizy danych LiDAR. Pozwoliły one bardzo precyzyjnie zarejestrować pierwotny przebieg wału, silnie obecnie zniwelowanego, a także wyznaczyć potencjalne miejsce bramy.

Mnichów. Wyniki badań powierzchniowych na tle cieniowanego Numerycznego Modelu Terenu.

Mnichów. Wyniki badań powierzchniowych na tle cieniowanego Numerycznego Modelu Terenu.

W bezpośrednim pobliżu grodziska nie udało się znaleźć śladów osadnictwa z okresu wczesnego średniowiecza. Być może zajmowało ono teren zajęty przez zabudowę obecnej wsi. Nie można wykluczyć, że gród stanowił obiekt o funkcjach schronieniowych i położony był na uboczu terenu objętego bardziej intensywnym osadnictwem.

Mnichów. Wyniki prospekcji magnetycznej na podkładzie cieniowanego Numerycznego Modelu Terenu, w ujęciu 3D.

Mnichów. Wyniki prospekcji magnetycznej na podkładzie cieniowanego Numerycznego Modelu Terenu, w ujęciu 3D.

 

Literatura:

Kamińska J., Grodzisko w Mnichowie, pow. Sieradz, Prace i Materiały Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi. Seria Archeologiczna, t. 13, 1966, s. 231 – 247.

Łaszczewska T., Polska środkowa w okresie wędrówek ludów i w początkach wczesnego średniowiecza, Prace i Materiały Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi. Seria Archeologiczna, t. 22, 1975, s. 293-330.